Ухаан сэдьхэлэй удамаршан

Буддын шажанай заншалта Сангхын 24-дүгээр хамба лама Дамба Аюшеев хори гаран жэлдэ энэ хэргэм абажа ябана
1011
Мүнөөдэрэй байдалаар хамба лама Дамба Аюшеев буряад арадай ухаан сэдьхэлэй удамаршан болоод байна. Буряад арад зоной олонхинь үндэстэнэй амин шухала асуудалнуудаар «Хамбамнай энээн тухай юу хэлэнэб? Ямар һанамжатайб?» гээд асуулта табидаг. Эдэ хорин жэл соо Аюшеев хамба лама хэмжэшэгүй ехэ ажал хэжэ байна. Хамба ламын сэдьхэл һанаанай бодомжонуудаар бүтээгдэһэн, хэгдэһэн үйлэ хэрэгүүд тухай хөөрэлдөө дурадханабди.
Асуудал: 1971 ондо «Вокруг света» журналда жаншаар орёогоотой номуудай үнгэтэ гэрэл зурагуудые уншагшад хараад ехээр гайхаһан юм. Совет засагай үедэ танай Шаргалжан нютагаархин «Ганжуур» номуудые нюусаар хадагалжа байһан тухай хөөрэжэ үгыт.
Харюу: Шухаг хоморой номууд Шаргалжанай дуган соо мүнөөшье байһан зандаа. Сагай хатууда бурханай номууд шатаагдаһан, хаягдаһан гэжэ мэдэнэт. Тэрэ  үедэ «Ганжуур» номуудые хадагалжа байһаниинь мүнөөш һанахада, гайхалтай. Хүсөөрш абаашаха, мүнгэ алтааршье  худалдажа абаха дурадхалнуудые Шаргалжан нютагаархин арсаһан: «Эдэ номууд манай нангин шүтөөн гээшэ. Шүтөөнөө худалдадаггүй юм» гэжэ хэлэһэн юм. Минии нютагаархинай сэдьхэлэй доторой юртэмсэ онсо ондоо байха.
Асуудал: Та хорин жэл Хамба лама байхадаа, Буддын шажанай дасан субаргануудые һэргээн бодхоохо ажал урагшатай ябуулнат. Урдань байһан дасангууд бултадаа һэргээгдээ гээшэ гү?

Харюу: 1937 оной хамалган хашалганай сагһаа урда Буряад ороной дэбисхэр дээрэ 47 бага ехэ дасангууд оршон байһан. Оршон сагта тэдэ дасангуудаа һэргээн бодхоохо туйлай ехэ ажал ябуулагдажа, 42 дасан ба 13 дуган мүнөө үндыгөөд байна. Һаяхан рамнайлагдаһанууд тухай хэлэбэл, Сээжэ-Бургалтайн, Дэрэстэйн дасанууд  шэнээр бодхоогдоо, Ара-Хэрээтын, Загастайн дасангууд бусаа, Янжима бурханай ордон баригдаа, хүйтэн сэбдэг Яхадай ниислэл хотодо дасан арамнайлагдаа, Шаргалжан нютагта Намсарай бурхан сахюусанай ордон арамнайлагдаа һэн.  Мүнөө дугангуудаа бодхоогоод байхадаа ,бидэн арад зондоо хэрэгтэй ажал ябуулха ёһотойбди гэжэ шэрээтэ ламанартаа би ходо хэлэжэ байдагби.

Асуудал: Тиимэ. Ехэ ажал  ябана гэжэ бидэ хуу хаража байнабди. Этигэл Хамба ламадаа арбан эрдэнитэ үргэл үргэдэг найр наада эмхидхэгдэдэг болоот. Бидэ   абьяас бэлигтэй хүнүүд ямар олон гээшэб гэжэ ехэ баярладагбди.. Шүлэг, хүгжэм зохёожо, магтаал уншажа ,  эдэмнай бултадаа  Этигэл хамбын адиста хүртэнэ. 2014 ондо Бандида Хамба ламанарай тушаал бии болоһоор 250 жэлэй ойн баяр үнгэрөө һэн. Олон хэмжээ ябуулганууд энэ баярта баһал  зорюулагдаа. Ямар номууд хэблэгдэн гараа гээшэб тодорхойлон хэлэжэ үгыт.

Харюу:  Хамта дээрээ табан ном хэблэгдээ. «Традиционный буддизм в России» гэһэн ном соо буряадуудай ажаһуудаг газар дэбисхэр дээрэ байһан дасан бүхэнэй түүхэ суглуулаад, нэгэ ном болгообди, «250-летие институту хамба лам» гэжэ номдо 21 хамба ламанарай намтар багтаа, «Святыни буддизма» ном соо шүтөөн мүргэлэй газарнууд гэрэл зурагуудтайгаар  һайханаар хэблэгдээ, “Сакральные места Восточной Сибири” гэжэ номһоо  хаана   шүтөөнэй газар байнаб, ямар туһатайб, буян яажа хуряажа болоноб гэжэ һүзэгтэн мэдэхэ болоно. 21 хамба ламанар буряад арадтаа сахюусад болоод байна, мүндэлһэн нютагтань субарга бодхоогообди. Хамба бүхэнэй намтар илгаатай, бэе бэеһээ ондоотой. 21 хамбанарай хэн хэниинь өөрын номтой, өөрын санаатай, сэдьхэлтэй, буянтай. Өөрынгөө хэрэгтэй ламынгаа субарга оложо, амидаралдаа тааруулаад, зальбаран мүргэхэдэ туһатай байха.
Жэшээлбэл, Таба дугаар хамба лама Данзангабаа Ешижамсуев 30 жэл хамба лама байгаа, тиимэһээ залуу мэргэжэлтэн энэ субаргада ерэжэ мүргэбэл, олон жэлдэ нэгэ газар амжалтатай ажалаа хэхэ байна.
Шулуутайн дасанай шэрээтэ Чойнзон Иролтуев эмшээр тодороод, хүнүүдые аргалдаг, хүндэ үбэшэнһөө эдэгээдэг байгаа. Энээн тухай Сагаан хаанда дуулдаа, 1894 ондо Санкт-Петербург залагдаад, Эзэн хаанай абга рак үбшэнөөр үбдөөд байхадань, уушхандань зас мэсэл (операци) хэжэ, шонын уушха оёжорхиһон юм. Хаанай абга великий князь эдэгэһэн, иимэ гайхалтай ушар болоһон. Манай хамба лама Чойнзон Иролтуев Романовтанай бүлын дүтын хүн болоһон юм. Энээн тухай Гомон дасангай  Агваан-Нима лама 1989 ондо Энэдхэгһээ дуулгажа, Чойнзон Иролтуеваа “Бү мартагты” гэжэ захиһан байна. Операцида орохо болоһон хүнүүд Чойнзон Иролтуевай субаргада зальбаржа мүргэбэл, эдэгэжэ һайн болохо гэжэ этигэхэ ёһотой.
Мунхэ Цыбиков хамбые би һайн мэдэхэ байгааб. Түрхэл нютагтань ошоод гайхааб. Тэндэ зэрлиг ан амитад олон. Энэ газар дайдые манай хамба эзэлээд байна. Уһыень уужа үндыһэн Заза гол Витим, Ленэдэ шудхана, Хойто-Мүльһэн далайда урасхалаа абаашана, энэ хүйтэн сэбдэг газар дайдада түрэһэн Мүнхэ Цыбиковэй субаргада ошожо мүргэһэн хүнэй ухаан хурсадаха, шэнэ бодол, шэнэ амидарал тэрэниие эзэлхэ, ехэ шадалтай, ехэ хүсэтэй болохо. Агын хамба ламанарнай Энгидэй, Онон, Амур мүрэнэй уһан урасхалаа Номгон далайда абаашадаг газар дэбисхэр эзэлээд байна. Сэлэнгын хамбанар Байгал шадарай газар дэбисхэр дээрэ, Сэлэнгэ, Ангара, Енисей мүрэүүдээр Хойто-Мүльһэн далайда шудхадаг уһан мүрэнүүдые эзэлээд байна.Иигэжэ манай хамбанар 3 гол шухала   урасхал эзэлээд һууна гэжэ һанадаг хүм. Субарга бүхэнэй удха тухай   .  “Мэндэлсэн нютагаа найлзуур модон мэтэ баригты”гэһэн ном  уншаад, мэдэхэ болохо аргатайт.
Асуудал: Хамба лама, Буряадаймнай бүхэ барилдаанай хүгжэлтын түүхэдэ онсо эршэтэйтээр хубитаяа оруулжа байнат. Энээн тухай найматай хүбүүдһээ наятай үбгэд хүрэтэр хэлэдэг, мэдэдэг. Буряад барилдаанай үүргэ тухай юун гэхэ байнат?

Харюу: Бүхэ барилдаан гээшэ бүхы арадуудай наадануудай гол наадан болоно. Энэ хадаа арадай хүсэ шадал, сайхан бодолой гэршэ болодог гэхэдэ алдуугүй. Этигэл хамбын, Сагаан Дара эхын наадануудта  багахан хүбүүдһээ эхилээд, хүдэр эрэшүүл хүрэтэр суглардаг заншалтай болонхой. Мүнөө Спортын Агенствада үндэһэн барилдаагаар мэргэжэлтэн хүдэлдэг болонхой, һара бүхэндэ залуушуулай дунда бидэ мүрысөө хэжэ байдагбди. Хүдөө нютагуудаар барилдаанай буряад гэрнүүд бодонхой,  барилдаагаа  саашань хүгжөөхэ сэдьхэлшье,шадалшье ,хүсэлшье манай хүбүүдтэ бии гээшэ.

Мүнөө 12-13 жэлэй туршада бүхэ барилдаашаднай үндэр хэмжээнэй нэрэ түрэтэй боложол байна. Энэнь һайшааптай. Хамба лама Этигэловэй заларһан үдэр монгол литын намарай эхин һарын 4-нэй үдэр юм. Үнгэрһэн намар 2003 ондо түрэһэн хүбүүдэй (Этигэл хамбын хоёрдохи үеын үхибүүд) дунда бүхэ барилдаан үнгэрөө. Саашадаа эдэ хүбүүд барилдаанай соло дуудуулхал байха гэжэ һанагдана

Буряад зоной гол нааданууд мори урилдаха, бүхэ барилдаха,һур харбаха,шатар наадаха гээд нэрлэнэб .  Эдэ наадаяа  бултанай дунда дэлгэрүүлхэ,сонирхолтой болгохо  ябуулгануудые хэхэ  зорилготойбди.
Асуудал: Танай үүсхэлээр буряадаар  FM радио дуугардаг болохонь гэжэ дуулаа бэлэйб.Хүн зоной баяртайгаар энэ hонин хөөрэлдэхые дуулаа hэмби.
Харюу: Тиимэ. Энэ зундаа Буряад Уласдамнай  агаарай  долгиндо буряадаар FM радио ажалаа эхилхэ. Сэлэнгэ, Эрхүү, Баргажан, Хонгоодор  буряад хүн  бүхэн  нютагайнгаа аялгаар мэдээсэл шагнаха, дуу  соносохо, асуудал табиха аргатай болохо.  Агаарай долгиндо мэдээсэлнүүдые уншаха, дамжуулгануудые хүтэлхэ хүнүүд, сурбалжалагшад  шэлэн абтаад, бэлэдхэлэй ажалнууд  ябажа байна гэжэ мэдүүлнэб.

Асуудал: Манай буряад үүлтэрэй малые гаргаша багатай, олзо ашаг ехэтэйдэ тоолодог гээшэбди. Мүнөө болоходо хүдөө нютагуудта хорёо хаагаад байхадань, ямар аргаар малай тоо олошоруулха тухай бодолдо абтанабди. Та олондо һайшаагдама үүсхэл гаргажа, бултанай һонирхол татаад байнат. Буряад үүлтэрэй мал ажал һэргээхэ тухай һанамжануудаараа хубаалдыт даа.

Харюу: Арадай сэсэн үгэ байха: “Мал хараха, ама тоһодохо”. Буряадууд хэр угһаа хони үсхэбэрилдэг байһан. 2012 онһоо эхилжэ шэрүүн нооһотой үүлтэртэ хонидые хүдөө нютагуудаар тараажа эхилээбди. Мянга хахад хонидые  Сэлэнгын аймагай Таширта өөһэдынгөө хамhабариин  ажахыда үсхэбэрилөөд, үшөө олон болгоод, Хурамхаанай аймагай Арзгун, Захааминай аймагай  “Бургуйское”, Яруунын аймагай Нарһатада буряад үүлтэрэй 100-100  эхэ хонидые үдхэхыень үгөө һэмди. Бүхыдөө 1800 гаран хонидые Агаhаа эхилээд Усть-Орда хүрэтэр тараагаабди. Хонидоо олон болгоод, саашань хубаалдаха, дамжуулха ёһотой. Мал хараад нютагтаа ажаһууха дуратай залуушуулда туһалнабди, ажалгүйдэhэн хүнүүдтэ ажал олгонобди.  Залуу айлнууд нютагтаа түбхинөөд, ажал хэжэ байхадань һайн хэрэг гээшэ. Энэ ажал үргэлжэлнэ.

Асуудал: Эгээн ехэ удха шанартай хэрэг гэхэдэ, үхибүүдэй мүрысэдэг «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадам болоно. Иимэ үүсхэл танай толгойдо хэзээ, яагаад ороо һэн бэ?
Харюу: Түрэһэн тоонто Шаргалжан нютагаархимни ородууд соо ажаһуудаг. Хэдэн жэлэй саада тээ нютагайнгаа хүбүүд басагадай ородоор дуугаралсахые соносоод, Шаргалжанайнгаа хүбүүд басагадай жэшээ дээрэ харахада, иимэ байдал бүгэдэ Буряадтамнай болоод байна гэжэ ойлгооб. Эхэ хэлэеэ мартажа болохогүй, энээнэй түлөө юу хэхэ гээшэб, нютагай хэлэнэй ондоошог байһанда эдэнэр зэмэтэй бэшэ, үхибүүд өөрынгөө нютагай аялгаар дуратайгаар хөөрэлдэхэ байгаа, түрэһэн эжынгээ хэлэ үхибүүднай мэдэхэ ёһотой, ямар аргаар һэргээхэ, хүгжөөхэ гээшэб гээд лама санаартанай, бидэнэй суг хамта эхилһэн хэрэг гээшэ.
Дасан дуган нютаг бүхэндэ һэргээхэ хэрэгтэмнай нютагай зоной хүсэн ехэ байгаа. Тэрээн шэнгеэр өөр өөрын хэлэ, заншал һэргээхэ асуудалай гарахада, арад зондоо хандаха ушар зүбтэй. Буряад хэлэн гээшэмнай бултанаймнай хэлэн болоно, магад, үгүүлбэриин онсолигтой , тиибэшье нэгэл адли удхатай, үндэһэтэй хэлэмнай ха юм даа. Айл, хотон бүхэн энэ асуудал зүбөөр сэгнэжэ абаа һаа, юумэн урагшатай байха. Тиимэһээ манай Сангхын ламанар энэ ажалда хам ороод байна

Юуб гэхэдэ, алишье сагта, алишье гүрэн түрэдэ Шажан мүргэлэй түб ганса өөрын онсо үйлэ дүүргээ бэшэ, мүн эрдэм һуралсалай,соёлой, элүүрые хамгаалгын  болон ниитын ажаябуулга дүүргэлсэдэг байһан.

Мүрысөөнһөө мүрысөөндэ үхибүүдэй хэлэн ургажа байна, үхибүүд нютаг хэлээрээ гайхангүй дуугарна, буряад хэлэмнай ямар баян гээшэб, ямар сэсэн гээшэб гэжэ хүбүүд басагаднай мэдэхэтэй боложо байна. Будда бурханай шажанай үгэнүүдые мэдэхэ болоно. Дасангуудай магтаалнуудые аянгатуулан уншана. Энэ бүгэдэ үхибүүдтэ өөhэдтэнь буян олоходонь, буян хуряахадань хэрэгтэй. Нютаг-нютагай хэлэнэй толи бэлдэгдэжэ хэблэгдээ. Үгэнүүд олон боложо, толидо нэмэгдэнэ.
Хүбүүдые модоор дархалжа, хүрэлөөр шудхажа, урлажа һургаха, эрэ хүнэй шадабарида һургаха ёһотой,басагад, ерээдүйн эжынэр үлгын дуу дуулажа һураха, арһа элдэжэ, нооһо ээрэжэ, хубсаһа эсхэжэ, оёжо, гэр тойронхи ажал хэжэ шадаха болохо ёһотой, Иимэ түхэлэй даабаринууд үхибүүдтэмнай ганса ажалай дүршэл олгоно бэшэ, хажуугаарнь олон үгэнүүдые мэдэхэ болоходонь туһална. Залуушуулдаа буряад арадай зан заншал, эхэ эсэгын хүмүүжэл гээшые дамжуулжа шадаа һаамнай буряад арад мүхэхэгүй - иимэл зорилго урдаа табинабди. Эхи табигдаа хадаа үргэлжэлнэ ааб даа гэжэ һананаб.
Асуудал: Хабаадаха бүлгэмүүд олон боложол байна, али нютагай һургуули эгээн эдэбхитэй, наадам бүхэндэ хабаадана гээшэб?
Харюу:11 удаа үнгэржэ байсан наадамдамнай 11 дахин ерэһэн бүлэгүүд байха.Эдэ хүүгэд  олондо сураха,ехые мэдэхэ гэһэн зорилготой ябанад. Зарим бүлэгүүд 1-2 удаа ерээд ,дахинаа ерэнэгүй Ябан,ябан  наадамда түрүүлдэг бүлэгүүд элирнэ. Нэрлэбэл, Сэлэнгын аймагай Жаргалантын,Ноёхоной, Хориин аймагай Ааланай, Хяагтын аймагай, Усть-Ордагай Обусын, Улаан-Үдын 54 һургуулиин , Хурамхаанай Гааргын ,Бэшүүрэй Харланай,Яруунын Үльдэргын  үхибүүд эдэбхитэй,амжалтатай  хабаадана.

Асуудал: “Эхэ хэлэн – манай баялиг” мүрысөөн телевизортэ харуулдаг болоо. Энээн тухай хөөрэжэ үгыт?
Харюу: Марина Урбаева Буряадай телевидениин толгойлогшо өөрөө Качугай буряад басаган, хандахадамнай туһалаа. Буряад хэлэеэ һэргээхэ, хүгжөөхэ, хадагалан үлдээхэ хэрэгтэ һанаата болодог хүн юм. Телевидениин ажалшадта буряад арадай зүгһөө баярые хүргэмөөр гээшэ. Мүрысөөн-наадамые телевиденидэ нэбтэрүүлжэ харуулхадань, үхибүүдтэ ехэ урматай байна, сэхэ дамжуулгада юушье мэдэхэгүй байхань эшхэбтэр, тиимэ тула хүбүүд басагад бүри оролдосотой буряад хэлэеэ үзэнэ, хамбанарай намтар хадуужа абана, магтаал дуулана. Үхибүүдэй буряадаар телевизортэ хэлэжэ, дуулажа, асуудалнуудта харюусажа байхада, харагшад даган баясана, олон юумэ мэдэхэ болоно, жэшээ абана гэжэ һананаб.


Асуудал: Буряад литературна хэлэн ямар байха ёһотойб? Энээн тухай Та юу хэлэхэ байнабта?

Харюу: Мүнөө 80 жэлэй туршада  хори буряадуудай хэлэн литературна хэлэн болоод байба. Сэлэнгын, Баргажанай, Усть-Ордагай буряадууд нютаг-нютагтаа ажаһуужа байна. Тэдэнэр өөһэдынгөө байра байдалаар, зан заншалаар, эхэ хэлээрээ харилсаад ажаһууна. Заабол литературна хэлэ мэдэдэг боло гэжэ үхибүүдые хүсөөр баалахадаа буруу юумэ хэнэбди. Баалалтаар хэн һураха юм бэ. Энэ 80 гаран жэл соо тэдэнэр буряад хэлэтэй боложо шадаагүй, ехэнхидээ ород хэлэтэй боложо байна.  Эжын уурагтай бэедээ шэнгээһэн эхэ хэлэеэ мартангүй, нютагайнгаа аялгаар дуугаралсаад байхада, хэндэ һаалта хэнэб. Эжыгээ хүндэлһэн хүн эхынгээ хэлэ шудалхал ёһотой. Харин Улаан-Үдэ ошоод амидарха, ажал хэхэ саг болбол, литературна хэлээр хөөрэлдэхэдэ, үзэхэдэ, бэшэхэдэ хэншье хориногүй. Тон шухалань, буряад хэлэн дээрээ дуугарха хүсэлтэй болохо, бэе бэеынгээ хэлэнэй аялга нугалбари ойлгохо,хүндэлхэ гэжэ оролдобол,энэ зорилгодоо хүрэхэбди.

Багахан гол горхонууд Ехэ Мүрэндэ уһаяа шудхана, Ехэ Мүрэн гүнзэгы болоно, үргэн болоно, уһа ехэтэй,хүсэтэй болоод   саашаа урдана, тэрээн мэтэ Буряад Уласаймнай алишье нютагай хэлэн адли тэгшэ зэдэлжэ, нютаг үгэнүүд нэмээгдэжэ, буряад түрэл хэлэмнай һэргэхэ, бүри баяжаха, бүри хүгжэхэ.
Асуудал: Буряад түмэн зондоо юу хэлэхэ, юу захиха байнабта?
Харюу: Этигэл Хамба Ламын үдэр бүри сургаалаа айладхажа байhан  буянтай сагта бидэ ажаhуужа байха талаантай байнабди гэжэ ойлгохо байгаабди. Айладхалыень Бимба лама үдэр бүри намда дамжуулдаг, айладхалыень би буряадаар, ородоор тайлбарилан таанадта дамжуулнаб. Анхаралтай уншажа, сургаалаарнь ябабалнай,  ухаан бодолдомнай, ажабайдалдамнай, ажал хэрэгтэмнай туhатай, хэрэгтэй байха.
.  


-Хүндэтэ хамба лама, асуудалнуудта тодорхой харюу үгэhэндэтнай баяр хүргэнэб.

Хамба лама Дамба Аюшеев түрүүтэй Буддын шажанай заншалта сангха үндэр зиндаата засаг түрын албан ёhоор хэхэ ажал гүйсэд дүүрэн хэжэ байна. Буряад арадаа, түрэл хэлээ, заншалта ажахыгаа, үндэhэтэнэй амин гол  аршалан абархын тула  асари ехэ ажал ябуулжа байна. Туйлай ехэ, гүнзэгы удхатай зорилгонуудые урдаа табяад, амжалтатай ажалаа ябуулжа байна. Ивалгын дасанда болодог «Эхэ хэлэн – манай баялиг» наадамда  алгадангүй ошожо, харахадамни буряад нютаг бүхэнhөө хүбүүд басагад, багшанар, түрэлхид, улад зон сугларжа,  бэе бэеынгээ абари зан, ёhо заншал, түүхэ домог, нютагай хэлэ мэдэхэ болоходоо, бэе бэеэ хүндэлжэ hурана,  үхибүүд буряад арадай  хүмүүжэлэй дадхаал абана.  Арад зон хамба ламаяа хүндэлдэг, хэлэhэн гашай үгыень хадуудаг, хэжэ байhан ажалыень  дэмжэдэг гэжэ эли бодо харагдадаг.

Наадамда хабаадагшадай  олонхинь басагад байха ёһотой гэһэн хамба ламын заршам гүнзэгы удхатай. Басагаднай хожомоо бууса байдалайнгаа эзэн эхэнэр, гал гуламтаа дэгжээхэ эжынэр болохо ха юм даа.

Эжынэр гээшэмнай арад түмэнэй үндэһэн, тэдэнэй яажа үхибүүдээ хүмүүжүүлнэб, тэрээнһээ буряад арадаймнай ерээдүйн байдал дулдыдана.  Тиимэһээ эдэ мүрысөөнүүд холын хараатай гээшэ, хэдэн жэл болоод, энэ тариһан үрэнүүд үндэһэлжэ, сэсэглэн бадархал, буряад хэлэнэй хүгжэлтэдэ шэнэ амисхаал оруулагдана. Үхибүүднай булта буряад хубсаһаяа үмдэнхэй, малгайгаа гоёор шэмэглэнхэй, басагадууд үһэеэ олон гүрэлөөгөөр гүрэнхэй байхадань, ямар хөөрьхэнөөр, ямар һайханаар харагдана гээшэб!Наадамай үедэ хүбүүд басагад  танилсана, утасаа абалсана, нютагай аялгаар хэлэһэн үгэнүүдээ андалдана, бэе бэеhээ шэнэ үгэдэ, шэнэ заншалда һурана, ондоо нютагай заншал хүндэлжэ hурана, буряад сэдьхэлтэй болоно. Энэмнай юунhээшье ехэ олзо, юунhээшье ехэ баялиг болоно! Хэн мэдэбэ, хэзээ нэгэтэ хожом, «бидэ хоёр Ивалгын дасанда танилсажа айл бүлэ болоо һэмди» гэжэ хэлэхэ залуушуул Хамбын наадамда хабаадагшадай  дунда байхадаал  болохо!
Поделитесь с друзьями:

Комментарии0

Авторизуйтесь, чтобы оценивать комментарии
и получать уведомления об ответах
Войти на сайт
Ваш комментарий

Еще из раздела Общество

Последние записи

13 декабря
16:20
326
1
Как выбирать банковские вклады?
Где лучше открыть банковский вклад? Это самый частый вопрос, который мне задают. Эта статья поможет Вам научиться самостоятельно выбирать лучший для Вас банковский вклад
12 декабря
19:12
353
1
Стартап за 2 недели - это реально?
Продолжаю вести свой блог о кухне медиа и ГК "Информ Полис". Сегодня поделюсь результатами работы нашей компании Yello Digital. Шесть дней назад компания запустила новый ресурс redprice.city, о том что получилось и к чему мы стремимся читай в этой записи.
12 декабря
17:01
198
Как поменять права в МФЦ?
Эта информация для вас, если вы потеряли водительское удостоверение, его украли или документ просто требуется заменить
11 декабря
11:20
183
Жги
Только я решил определиться в своей блогерской жизни - подумал занять нишу, которая вроде пустует: хвалить российское кино, как так же решили все остальные. И все блогеры и влогеры едины во мнении, что новый российский фильм очень хорош!
8 декабря
10:41
128
Арадай дуунууд гайхамшаг гоё!
Дуунай номуудые хэблүүлхэдэнь, шарын шажанай магтаалнууд, харын шажанда хабаатай дуунууд, бөө, удаганай дуудалгануудые номдо оруулдаггүй, хоридог байгаа.  Мүнөө саг һайн тээшээ эрьеэд, зүбшөөхэдэнь, Нумаа багша “Буряад арадай дуунай түүбэри” шэнэ ном соогоо урдань хэблэгдээгүй дуунуудые    арад түмэнэй анхаралда табиба гээшэ.
7 декабря
10:33
174
Россельхозцентр. 10 лет в сфере услуг АПК
В ноябре исполнилось 10 лет образования ФГБУ "Российский сельскохозяйственный центр", объединившего в себе учреждения с многолетней и богатой историей - государственные семенные инспекции и государственные территориальные станции защиты растений
5 декабря
19:00
234
Агууехэ Пушкинай шүлэгүүд буряадаар
Гараар бэшэ, ураар хүшөө өөртөө бодхоогооб,
Газардахагүйл тэндэм зоной үер замууд,
Александрийска баганаһаа дээгүүр толгойгоо
Абан омогоор үргэбэ ябууд.
1 декабря
15:16
390
Минтранс Бурятии не в полном объеме исполняет решения летней встречи дорожников с Цыденовым
По её итогам был принят ряд важных для отрасли решений, в том числе проведение торгов на следующий строительный сезон в октябре-ноябре 2017 года
1 декабря
10:18
164
Наhанай табсангууд
Хори наһан хоёр хонгор һогоон,
Хайра сэдьхэл, инаг дуран, эдир наһан,
Хореод наһан холборхой,
Харгын һалаа олонтой.
29 ноября
10:00
590
6
К Черепахе, греться! И чуть про новую скульптуру
На памятнике природы черепахи опять нет берёзки. Её срубили в феврале, летом кто-то опять пытался пристроить новую, а сейчас её нет. Затея с берёзкой вряд ли получится, ветер и килограммы льда осенью не дадут ей прижиться и закрепиться корнями на камне
29 ноября
09:45
282
Болот Ширибазаров - өөрын харгытай уран зохёолшон
УГААР ДАМЖАҺАН АБЬЯАС БЭЛИГ
Уг дамжан али нэгэн түрэлэйнгөө талаан бэлигые, абьяас шадабариие халан абажа түрэдэг табисуур байдаг. Болот Ширибазаров Буряадай суута уран зохёолшо Дашарабдан Батожабайн Ширибазар дүү хүбүүнэй ашань хадаа, уран зохёолдо, драматургида ерэхэл ёhоороо ерэхэ байгаа, юундэб гэхэдэ, шүлэг зохёохо, уран бүтээл буйлуулха гэһэн суранзан шэнги татаса, эрмэлзэл  шуhа мяхан соонь эбжэгэнэжэ байгаа ха юм
29 ноября
09:44
207
Киберспорт в Улан-Удэ
Всероссийская киберспортивная студенческая лига (или просто – Студенческая лига) – это соревнования сборных университетов, которые организованы Федерацией компьютерного спорта России и проводятся в течение всего учебного года
27 ноября
10:33
210
Ёохор яагад хатархаб
Хори буряадуудай ёохор, Ольхон ёохор, Арбагай ёохор, Тyнхэнэй ёохор
27 ноября
10:27
707
18
Затопили - задохнулись
В нашем городе две ТЭЦ, первая стоит почти в центре, вторая на юге города. Но не они дают такой смог. Со всех сторон город окружает деревня, одноэтажный Улан-Удэ, размерами превышающий крупноэтажную застройку раз в пять
27 ноября
10:23
354
Посвящается всем верующим!
Большой Будда - это самая внушительная достопримечательность на Пхукете и самое большое изваяние Сидящего Будды в Таиланде

24 ноября
17:38
301
Была квартира служебная, стала приватизированная
История о том, как мы добивались признания права собственности клиента на служебную квартиру, в которой он жил с 2003 года
22 ноября
15:07
332
1
В Бурятии появится сайт Союза дорожников. ВИДЕО
Разрабатываем сайт для Союза дорожников Бурятии. Думаю, до Нового года запустим!
21 ноября
10:23
447
«Зерцало мудрости» Эрдэни Хайбзун Галшиева или #точкакипения по-бурятски
Субботнее утро я провела в точке кипения по-бурятски.
20 ноября
12:59
350
Птица счастья
Миллионы лет назад голубые сороки дружно жили от Атлантики до Тихого океана, но потом с севера пришёл ледник и разделил единый народ голубых сорок, как корейцев в сорок пятом. Восточные и западные сороки за прошедшие тысячелетия так и не подумали объединиться назад. Как родню друг друга не признают и даже не переписываются.
19 ноября
10:56
912
1
Стихи бурятских поэтов
- А можно ли вечно жить? - я спросил
старика настойчиво и тревожно.
Старец трубку свою погасил
и тихо ответил:
- Можно…
Показать больше
Серебряная стрела Ежегодная бизнес-премия от ИД Информ Полис
Как в Улан-Удэ работает бизнес по доставке продуктов из Бурятии В Бурятии окулист открыла бизнес, спасший зрение многих людей Как предприятие по производству стройматериалов в Бурятии масштабировалось в другие регионы Как предприниматель нашел рентабельную нишу в строительном бизнесе Как в Улан-Удэ открыть группу продленного дня Виктория Дымчикова о предпринимательских секретах стоматологии в Бурятии Как в Бурятии бизнес-леди сражается за место «под солнцем» В Улан-Удэ чиновница стала профессиональной швеей Семья из Улан-Удэ зарабатывает на любви к селфи Как молодой бизнес-леди удалось поставить бизнес отца «на новые рельсы» Инна Ивахинова рассказала об открытии собственной школы в Бурятии Предприниматель легко раскрутил один из брендов Бурятии Бизнес по-джентльменски. Предприниматель из Бурятии ведет несколько дел одновременно Как кадастровый инженер стал получать заявки со всей России Нужны ли детские кафе в Улан-Удэ? Как успешно стартовать и превысить финплан в первые три месяца работы Семья Цыдыповых успешно осваивает грантовые средства Предприниматель развивает шахматное дело в Бурятии Как в Улан-Удэ молодые люди создали надежное агентство рекламы Как заработать на любви к квестам? Как простая девушка стала раскручивать туры по Бурятии Как фриланс превратить в бизнес. В Улан-Удэ предпринимательница занимается «сладким» делом Дизайнер Бурятии рассказал о работе на себя Секрет успеха единственного ресторана корейской кухни в Улан-Удэ В Улан-Удэ семья зарабатывает на возрождении традиций предков В Улан-Удэ производят качественную этническую мебель Создай себя сам. История успеха руководителя интернет-магазина «Барис онлайн» В Бурятии предприниматель организовал СТО на колёсах В Улан-Удэ молодые люди открыли предприятие по производству ореховой пасты Как строится работа самой большой сети ритуальных услуг в республике Бизнес-вундеркинд из Улан-Удэ зарабатывает серьезные деньги в 15 лет «Мы варим джем из дикоросов». Предприниматели предлагают настоящие витамины Как музыкант стал сыроделом. Фермерство как образ жизни История успеха владельца заведений во Вьетнаме и в России В Бурятии предприниматель занимается производством металлических изделий Как предприниматель из села возродил бизнес по производству пива в Бурятии Женщина из Улан-Удэ открыла бизнес своей мечты Бизнес, основанный на доверии, или Доверие как основа бизнеса Молодая предпринимательница заботится о здоровье жителей Бурятии Мать и дочь открыли сеть магазинов с супергероями Как работает один из первых частных детских садов в Улан-Удэ Андрей Малханов: «Мы продвигаем бренд бууз за счет известных всем бургеров» Продукция компании «Байкальский знахарь» пользуется спросом по всей России Известные девушки Бурятии стали делиться в соцсетях фото в нижнем белье Экс-железнодорожник успешно занимается оптовой торговлей MoreArt - проект, рожденный в любви Предприниматель из Бурятии очищает водоемы, решает проблемы российских и зарубежных фермеров Как зарабатывать на создании игр и путешествовать по миру? В Улан-Удэ предпринимательница создает развивающие модули для детей В Кабанском районе работает единственная в Бурятии круглогодичная теплица Попав под сокращение на работе, мужчина открыл свою ферму В районе Бурятии проверяющие органы поставили бизнес «на колени» «Ажур Текс» - с любовью к близким Мясные снеки из Бурятии пробуют на Сахалине и в Монголии В Улан-Удэ малыши посещают уникальную школу футбола Кооператор со стажем переживает за экологию Бурятии В Бурятии «Кооппроизводство» сдерживает цены на продукты питания Как улан-удэнцы научились превращать свои расходы в доходы? В районе Бурятии хотят выбирать, что нравится, а не то, что залежалось на прилавке Почему жители Бурятии так любят магазины Буркоопсоюза Как в Улан-Удэ построить дом зимой? Где в Бурятии делают вкусный хлеб? В Бурятии работает салон приданого для «Богатой невесты» В Бурятии работает крупнейший оператор навигационной деятельности на Дальнем Востоке В Улан-Удэ женщинам помогают обрести счастье в личной жизни В районе Бурятии предприниматель решил помогать автомобилистам В Бурятии предприниматели возвели храм для всего села Голосование: кто из предпринимателей достоин «приза зрительских симпатий» «Серебряная стрела - 2017». Как проходил отбор номинантов
Как предприятие по производству стройматериалов в Бурятии масштабировалось в другие регионы История успеха владельца заведений во Вьетнаме и в России В Бурятии предприниматель занимается производством металлических изделий Продукция компании «Байкальский знахарь» пользуется спросом по всей России Экс-железнодорожник успешно занимается оптовой торговлей Предприниматель из Бурятии очищает водоемы, решает проблемы российских и зарубежных фермеров Как зарабатывать на создании игр и путешествовать по миру? «Ажур Текс» - с любовью к близким Мясные снеки из Бурятии пробуют на Сахалине и в Монголии В Бурятии работает крупнейший оператор навигационной деятельности на Дальнем Востоке Голосование: кто из предпринимателей достоин «приза зрительских симпатий» «Серебряная стрела - 2017». Как проходил отбор номинантов
Наверх