Арадай алтан һургаал заабари мэдэхэ ёһотойбди!

Айлшанда бэлэгээ барихадаа, эзэн хүн эрэ хүндэ, эхэнэр хүн эхэнэртэ баридаг юм. Хүүгэд зоной хөөрэлдөөндэ оролсохо ёһогүй. Хүүгэд бүдүүн зоной урдуур гарахагүй. Хүниие хүндэлһэн хүн ямаршье хүнэй урдуур гарадаггүй. Халуун сай, эдеэнэй боложо байхада орожо ерэһэн хүниие ехэ азатай һайн хүн гэжэ толодог. Тогоо, сагаа нэрэжэ байхада орожо ерэһэн хүниие сагаан мүртэй, урагшатай хүн гэжэ тоолодог.
471
Ургажа ябаа улаан бургааһан үхибүүднай, залуушуулнай түрэл арадайнгаа ёһо заншал, домог түүхэ, дуу шүлэг мэдэхэеэ һанана, намда ходол хандажа бэшэнэ, асууна, сонирхоно. Тиимэһээ ёһо гуримаа, зан заншалаа дүтөөр мэдэхэ болог лэ даа гэжэ бодоод, Шанграбай Сэрэгма нагаса эжынгээ, Нанзадай Бальжинима абынгаа, Сэдэндоржын Сэбжэд эжынгээ заадаг байһан һургаалнуудые хадуужа абаһанаа, мэдэхэеэ, дуулаһанаа фейсбугэй бүгэдэ олон нүхэдүүдтээ зорюулжа эндэ табинаб. Гэрэй эзэн хүн орожо ябаһан айлшандаа үүдээ баруун гараараа нээжэ, зүүн гарайнгаа тохоногые нугалжа, орожо хайрлагты гэжэ уридаг. Эрэ хүн бүһэдөө зүүһэн хутагаа буулгаад, айлда ородог. Айлшан хүн айлда орохоһоо хэды алхам урид хоолойгоо заһажа, дохёо тэмдэг үгэжэ, үүдэ тоншонгүй ородог. Айлда ороходоо, баруун хүлөөрөө богоһыень алхажа ородог. Зүүн хүлөөрөө алхажа оробол, муу зүнтэй гэдэг байгаа. Айлда ороходоо, хубсаһанайнгаа тобшонуудые тобшолоод ородог юм. Хонохогүй байбао ороһон хойноо малгайгаа тайлажа хараһан газарта табихагүй. Айлшан хүн айлай богоһые алхажа ороһон хойноо мэндэеэ хэлэдэг, газаа мэндэеэ хэлэдэг ёһогүй. Айлшанай ерэхэдэ, урдаһаань үнэһэ, хог шорой хамажа, абажа гарахагүй, угаадаһа сасахагүй. Ерэһэн хүн заажа үгэһэн лэ һууридань һууха, эндэ тэндэ убайгүй ошожо һуужа болохогүй. Айлда ороод, эрэ хүн баруун гар талада, эхэнэр хүн зүүн гар талада һууха. Һуухадаа үүдэн талынгаа хүлые нугалжа һууха. Энэнь тэрэ айлда олзо омог ехэтэй байхые, алибаа муу үйлые холодхохые хүсэнэ. Ороод бурхандань мүргэхэ, ябаха дээрээ баһал мүргэдэг. Һайн бэри айлда ерээд, галдань гурба мүргэдэг.Ехэ бурханда, лама багшада гурба дахин һэхэржэ, үбдэг дээрээ һуугаад мүргэдэг. Айлшанай ерэхэдэ, хүгэдөөрөө сай барюулдаг, хүүгэдэй үгы һаа, гэрэй эзэн эхэнэр өөрөө сай баридаг. Айлшанда сай, архи, айраг гэхэ мэтые аягалхадаа, аягын досоо талые нара зүб эрьежэ байхаар бодожо аягалдаг. Сайгаа аягалхадаа, дан дүүрэн бэшээр, дан дунда бэшээр аягалхада һайн. Ерэһэн хүн аягатай сайе хоер гараараа хүндэлэн абаад, зүүн гарайнгаа альган дээрэ оёороорнь табяад, баруун гараараа хамһан барижа хүндэлэл үзүүлдэг юм. Гэрэй эзэн айлшандаа табагһаа баригты гэжэ хэлэхэ, хүндэлхэ ёһотой. Сайһаа зүүн гарайнгаа нэрэгүй хургаараа үргөөд, ама хүрэдэг. Үргэхэдөө галда, нютагтань, заяашадань зорюулна. Аха хүн табагһаа урид һалгай гарайнгаа альгые дээшэнь харуулан, дунда хурган эрхии хоёроороо табагтань хүрэжэ, ама хүрэдэг. Эдеэнһээ эдижэ байхадаа, амаараа дүүрэн хээд, багтаажа ядажа байжа эдихэгүй. Бүхэлёор мяха табибал, мүсын мяхые газар гэшхэдэг талаарынь, һээр, үбсүү хэшэглэхэдээ, хүнэй нюур руу, толгой хараһан талаарынь табиха. Мүн лэ эдиһэн хүн тэрэл талаһаань эдихэ гуримтай. Юумэ отолходоо, хутагынгаа эриие хүн руу харуулаад отолхогүй. Мяха хүндэлэн отолжо хэршэхэгүй. Айлшан ерэхэдээ, айлда үгэхэ бэлэгтй байбал, ерэмсээрээ үгэдэггүй, ябахадаа үгэдэг заншалтай. Харин золгожо ерэһэн һаа, золгон тэрэнээ барихада болохо. Айлшанда бэлэгээ барихадаа, эзэн хүн эрэ хүндэ, эхэнэр хүн эхэнэртэ баридаг юм. Хүүгэд зоной хөөрэлдөөндэ оролсохо ёһогүй. Хүүгэд бүдүүн зоной урдуур гарахагүй. Хүниие хүндэлһэн хүн ямаршье хүнэй урдуур гарадаггүй. Халуун сай, эдеэнэй боложо байхада орожо ерэһэн хүниие ехэ азатай һайн хүн гэжэ толодог. Тогоо, сагаа нэрэжэ байхада орожо ерэһэн хүниие сагаан мүртэй, урагшатай хүн гэжэ тоолодог. Хүлөө хүл дээрээ хээд һуудаггүй. Энэ хадаа үгырнэб гэхэ шэнжэтэй. Галдаа өөхэ, шара тоһо, мяха гэхэ мэтые үргэжэ болохо. Харин һү үргэхэгүй. Галай эзэнэй нюдэн һохор болохо гэдэг байгаа. Харин һүеэ газаа үргэдэг ёһотой. Сайн гүсэ үүдэн руу хоолойгоорнь харуулаад орхихогүй. Гал дээрэ сай, эдеэ хоол хэхэдээ, тогоогоо баруун хойшонь үлэ мэдэг хазайлган табидаг. Архи уудаггүй хүнэй нэрэгүй хургаараа сэржэм гурба үргөөд, үгэ хэлээд, аягаа бусаан үгэхэдэнь болохо. Архи үргэхэдөө: “Хүхэ мүнхэ тэнгэри амгалан байг, хүрьһэтэ алтан дэлхэй амгалан байг, хүн зон амгалан байг” гэжэ үргэхэ. Гэрэй эзэн эхэнэр хоол сайнгаа дээжые айлшанда табихынгаа урда гэрэй эзэндээ үгэдэг. Гэрэй эзэнэй үгы байбал,дээжыень аяга соо үлээдэг. Бурхандаа дээжэ үргэдэг ааб даа. Сайнгаа дээджые уула хангайдаа, бурхан шүтөөндөө үргэдэг. Ехэнхинь эхэнэр хүн үргэдэг. Һүн дээрэ уһа хэдэггүй, уһан дээрэ һү хэжэ болохо. Аягын оёорто сай, дээрэнь уһа, тон һүүлдэ һүеэ хэдэг ёһотой. Хүн үбдэгөө нугалан һуухадаа, гуталайнгаа ула бурхан шүтөөн руу харуулхагүй.
Арадай алтан һургаалнуудые мэдэхэ ёһотойбди!
Поделитесь с друзьями:

Комментарии0

Авторизуйтесь, чтобы оценивать комментарии
и получать уведомления об ответах
Войти на сайт
Ваш комментарий

Еще из раздела Общество

Последние записи

20 октября
17:22
34
Предложения Союза дорожников Цыденову по развитию дорожного комплекса Бурятии
Вчера провели собрание, обсудили ситуацию в дорожной отрасли республики: какими темпами и качеством выполняются федеральные программы и проекты по развитию транспортной инфраструктуры. Вызывает опасения, что не все объекты успеют сдать до конца строительного сезона - если средства не будут освоены, республику могут исключить из некоторых программ и проектов
20 октября
14:19
121
2
Почему надо скорее идти на новый фильм Бориса Хлебникова «Аритмия»?
Ну, во-первых, он скоро закончится в прокате. Да, он вышел только на прошлой неделе, но в Улан-Удэ прокат идёт только в одном кинотеатре (People’sPark) и всего на двух сеансах. Следовательно, прокатчики не делают ставки на его прибыльность, поэтому снимут его, наверное, уже на этой, а на торрентах он появится не скоро, так как это фестивальное кино
20 октября
11:05
54
Дацану Отошо нужна помощь по уборке мусора!
Уважаемые улан-удэнцы! 18, 19, 20 и 21 октября 2017 года дацан "Отошо" просит помощи волонтёров
17 октября
21:11
130
Обзор международной мебельной выставки IsaloniWorldWide
В конце прошлой недели я посетила ежегодную мебельную выставку IsaloniWorldWide в Москве - главное событие года для российских дизайнеров. Международные бренды представили свои новинки мебели, света и декора
17 октября
21:06
108
Оёоргүй далайһаа субад удхаһандал...
Поэт хүн  ондоо зон, поэт хүнэй зүрхэн онсо ондоохон сохидолтой, засаг түрын урдаһаа хэлэхэ үгэтэй, айхаяа мэдэхэгүй, арад түмэнэйнгөө түлөө харюусалгатайб гэжэ мэдэрдэг Цырендулма Цыреновна Дондогой нээрээл нэрэ түрэтэй поэт хүн, томо хүн байгаал даа.
17 октября
21:00
163
Кабанско-Оймурский «сыр-бор»
Страна и Бурятия взяли курс, но про импортозамещение и санкции, видимо, и не слыхивали в администрации Кабанского района. А иначе чем объяснить нежелание руководства помочь мне как предпринимателю, который выпускал Оймурский сыр?
17 октября
09:27
153
3
Хорошие времена?
Недавно разговаривали с мамой, пока шли пешком куда-то - я далеко припарковался, а она была не против прогуляться. Говорили о том, прошли или настали хорошие времена...
13 октября
17:26
1287
3
#19.Суровые монголы || Бурятские воины
Всем привет! Это новый выпуск "Дневника Хитрого Бурята".
Осень для меня - это любимое время года, время творческих идей и побед...
12 октября
14:21
300
Проекты Союза дорожников Республики Бурятия
Друзья, хочу рассказать про деятельность и предложения недавно созданного при поддержке главы Бурятии Союза дорожников республики
12 октября
10:29
182
Абьяас бэлигээ арад зондоо
Агын тойрогой Догой нютаг тоонтотой Цыпелма Батурова урма зоригоороо, хүсэл эрмэлзэлээрээ, тэнигэр сэдьхэлээрээ олониие дахуулжа, арад зондоо гоё һайханиие дамжуулжа, соёл болбосоролой дээжэ хүртөөхэ хэрэгтэ эсэшэ сусашагүй ажалаа ябуулна. Арадай дуунуудта, ёохор хатарнуудта, уран үгэдэ хилэ гэжэ байхагүй. Итали, Испани
12 октября
10:21
260
Стильный дизайн: счастье быть дома
В процессе создания интерьера ключевым моментом для меня является не столько стиль в его общепринятом понимании, сколько атмосфера создаваемого пространства. Начиная проект, я всегда думаю о том, насколько комфортно будет жильцам в этом пространстве, будут ли они счастливы в новой обстановке?
11 октября
17:20
332
3
Повторное заседание должно поставить точку в этой истории
Определение Верховного суда России было недавно опубликовано и создало прецедент в судебной практике. Вскоре состоится повторное заседание в Верховном суде Бурятии, которое, надеемся, поставит точку в этой затянувшейся истории
5 октября
12:57
690
О просрочке платежа по кредиту и защите персональных данных
Если платеж был сделан 29 числа, и есть документы, которые это подтверждают, то ответственность за сроки поступления денежных средств банку заемщик не несет
4 октября
14:57
555
1
Как не принести домой «психологический вирус»?
Он может разрушить даже самые крепкие отношения и развеять лучшее впечатление о вас…
3 октября
14:39
357
ҮХИБҮҮД УГ УДАМАА УУДАЛНА
Буряад Уласай соелой яаманай сайд Тимур Гомбожапович Цыбиков "Минии уг гарбал ном хэблэлгэдэ мүнгэ һомололгодо гараа табижа тон ехэ туһалаа юм
2 октября
17:27
387
1
Поможем маме шестерых детей!
Хочу найти дом и начать сбор средств на оплату аренды!
2 октября
11:42
577
А вы были в Сан-Тропе?
Подписывайтесь на меня в инстаграм @erdenimun и на мой канал den mun в youtube. Где я выкладываю больше видео и веду прямые трансляции
2 октября
11:05
345
Как развивать ребёнка, несмотря на занятость и нехватку времени?
Школьная пора - это самое удачное время, когда надо не упустить момент формирования мышления. Не упустить шанс, научить ребёнка думать, мыслить и дать ему чёткое понимание, как это делать
22 сентября
10:00
1085
2
Евротур. Женева. Швейцария
В данный момент я в Европе. Планирую посетить здесь более 10 стран. Подписывайтесь на меня в инстаграм @erdenimun и на мой канал den mun в youtube. Где я выкладываю больше видео и веду прямые трансляции!
21 сентября
13:05
322
4
"ZAM" нээгдэһээр жэл болобо
Домбо” эблэлэй үйлэдбэрилһэн буряад угалзаар шэмэглээтэй шаазан домбонууд, аяганууд нюдэ хужарлуулна. Ханаар зохидхоноор зураатай уран зурагууд үлгөөтэй харагдана.
Показать больше
Богатая Бурятия Общественный проект, направленный на реализацию богатого потенциала нашей республики
Наверх